ROM

ΤΡΕΙΛΕΡ

ΣYNΟΨΗ

Το 1979 ο ΟΗΕ αναγνωρίζει όλους τους τσιγγάνους με την ονομασία RΟΜ και παραχωρεί συμβουλευτικό ρόλο στο Union des Rom. Rom, λοιπόν μπορεί να σημαίνει τσιγγάνος, γύφτος – ή ένας άλλος τρόπος ζωής.

Η ταινία χρησιμοποιεί για πρώτη φορά τον ορισμό ROM και επιχειρεί να δώσει το στίγμα του λαού αυτού στην ευρωπαϊκή ήπειρο και κυρίως στην Ελλάδα ακολουθώντας τέσσερις διαφορετικές κατευθύνσεις, που εκφράζονται στα πρόσωπα των τεσσάρων αφηγητών : του δάσκαλου, του φωτογράφου, της γριάς τσιγγάνας Ταμάρα και της νεαρής Αϊμά.

Ο δάσκαλος ανιχνεύει την πιθανή καταγωγή των Rom και την πορεία τους στο χρόνο, μέσα από σπαράγματα αναφορών στα περιθώρια της ιστορίας. Ο φωτογράφος με το φακό του παίζει το ρόλο του σύγχρονου ιστορικού, προσπαθώντας ν΄αποτυπώσει εικονιστικά το παρόν ενός λαού που μπορεί να διαθέτει παρελθόν και μνήμη, αλλά δεν είχε ποτέ γραπτή παράδοση και επίσημη ιστορία. Τέλος, στα πρόσωπα των δυο γυναικών ορίζονται οι δυο αντίποδες της γύφτικης ζωής : ο ένας βαθιά δεισιδαιμονικός, χωμένος σε παραμύθια και θρύλους, ο άλλος σημερινός, με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον κι ίσως σε μια νέα ταυτότητα.

Ο λόγος των τεσσάρων αφηγητών με τα άλματα του μπρός – πίσω στο χρόνο και οι παρεμβολές αυτούσιων τσιγγάνικων αφηγήσεων, συνδυάζονται με την εικόνα του σήμερα που προσπαθεί να περιγράψει τις ιδιαιτερότητες και τις αντιφάσεις της τσιγγάνικης ζωής, μέσα από σκηνές γάμων και θανάτων, γλεντιού και δουλειάς, θρησκείας και μαγγανείας.

Στην αφηγηματική δομή της ταινίας που χαρακτηρίζεται απο αλλεπάλληλες ανατροπές, συνεκτικό ρόλο παίζουν τα έμμονα leitmotivs της εικόνας και της μουσικής, που συνδέοντας τονίζουν ακόμη περισσότερο τη συνειρμική της διάσταση : μια διάσταση που δεν παρακολουθεί τη διαδρομή της λογικής αλλά την τροχιά της περιπέτειας, και που επιμένοντας στη γοητεία του επουσιώδους, συγγενεύει όσο μπορεί με τα τσιγγάνικα παραμύθια.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

ΣΕΝΑΡΙΟ – ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ : Μενέλαος ΚΑΡΑΜΑΓΓΙΩΛΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ : Μιράντα ΤΕΡΖΟΠΟΥΛΟΥ, Κατερίνα ΠΟΥΤΟΥ, Βαγγέλης ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ, Μαρία ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Ανδρέας ΣΙΝΑΝΟΣ, Ηλίας ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

ΜΟΝΤΑΖ : Τάκης ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ

ΜΟΥΣΙΚΗ : Νίκος ΚΥΠΟΥΡΓΟΣ

ΉΧΟΣ : Δημήτρης ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ, Μίμης ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ

ΑΦΗΓΗΤΕΣ : Ηλέκτρα ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ, Γιώργος ΚΩΝΣΤΑΣ, Μενέλαος ΚΑΡΑΜΑΓΓΙΩΛΗΣ, Μαρίκα ΤΖΙΡΑΛΙΔΟΥ

και οι μικροί : Ιφιγένεια ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗ, Βαγγέλης ΤΖΑΝΑΤΟΣ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ : Τζοβάννα ΤΕΜΠΟΥ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ : Σωτήρης ΚΑΡΑΜΑΓΓΙΩΛΗΣ

ΜΙΞΗ : Θύμιος ΚΟΛΟΚΟΥΣΗΣ

ΕΤΑΛΟΝΑΖ : Απόστολος ΑΡΧΟΝΤΑΣ

COMPUTER GRAPHICS : Γιώργος ΑΡΓΥΡΟΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ

ΤΡΑΓΟΥΔΟΥΝ : Κώστας ΠΑΥΛΙΔΗΣ, Κώστας ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, Δώρα ΜΑΣΚΛΑΒΑΝΟΥ

ΜΟΥΣΙΚΟΙ : Στέλλα ΚΥΠΡΑΙΟΥ, Αλέξανδρος ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ, Μιχάλης ΒΟΡΙΑΣ, Βασίλης ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, Νίκος ΓΚΙΝΟΣ

Συμμετέχουν οι ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ ΤΣΙΡΚΟΥ «WILLIAMS»
ΑΝΤΟΝΙΟ & ROBERTO FORMISANO PASQUALE & LUIGI & MARIA & ALESSANDRO & ANTONIO LA VEGLIA

Η ευφυία και η ομορφιά του ROM κάνουν την ταινία -κατά τη γνώμη μου- ένα από τα απόλυτα αριστουργήματα στην ιστορία του κινηματογράφου, μαζί με τις ταινίες των Chris Marker και jean-Luc Godard καθώς και το (λιγότερο γνωστό αλλά εξίσου σημαντικό) «O Bom Povo» του Rui Simons.

 

To ROM είναι ένα αριστούργημα που πρέπει να μείνει κλασσικό στην ιστορία του σινεμά, ζήτω το Ελληνικό σινεμά !


Nicole BRENEZ curator της Cinémathèque Française’s avant-garde film series,

 

«μετά τη προβολή του ROM στη Cinémathèque française», 17-06-16

Tο ουσιαστικό κατόρθωμα του Kαραμαγγιώλη είναι πως το Rom, πια όλοι παραδέχονται πως αποτελεί σταθμό στην ιστορία του ελληνικού ντοκυμαντέρ….


Κατερίνα ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ

“CRITICAL GUIDE TO EUROPEAN DIRECTORS”,Wallpaper publication, 2000

Ρομ: ένα έξοχο δοκίμιο»

 

Το Ρόμ δεν είναι απλό ντοκυμαντέρ για τους τσιγγάνους, αλλά έξοχο οπτικοακουστικό δοκίμιο. Εχει τη σκέψη, την πυκνότητα, την ελευθερία, τη γοητεία και την αλήθεια που έχουμε συναντήσει στα δοκίμια του Κρίς Μαρκέρ. Ο κύριος αξονας τηρείται με εξαίρετη θεματική και αισθητική συνέπεια.


Γ. ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ

Εφ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ”, 04-10-89

«Συνάντησα μιά ευτυχισμένη ΕΤ1″

 

Ο Καραμαγγιώλης «έπαιξε» με τη μηχανή, με τα χρώματα, με τα πρόσωπα. Με φτωχά μέσα, αλλά με μπόλικη αγάπη και ποίηση. Μεταμόρφωσε τα σκουπίδια σε λουλούδια. Αυτό που είδα είναι σινεμά. Μια εικόνα που χοροπηδάει με χορδές ευαισθησίας και που λικνίζεται από τις μελωδίες του ουμανισμού.


Δ. ΔΑΝΙΚΑΣ

Εφ. «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ», 4-10-89

«Δεν θέλαμε να χάσουμε σκηνή»

 

Χρηματοδοτημένη από την ΕΤ και μπράβο της επιτέλους, γιατί έκανε μια καλή δουλιά, η ταινία ROM είναι μια απόλυτα επιτυχημένη περιγραφή των τσιγγάνων. Είναι μια ταινία που παρακολουθεί κανείς στην άκρη του καθίσματός του, τεντωμένος ολόκληρος μην τύχει και χάσει το παραμικρό, πράγμα που δεν μπορούμε να πούμε για τα συνηθισμένα ελληνικά ντοκυμαντέρ με τα οποία η ΕΤ μας βγάζει το λάδι.


Ρ. ΣΩΚΟΥ

Εφ. «ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ», 5-10-89

Μέσα στην κατάμεστη αίθουσα, το κοινό παρακολουθούσε με σεβασμό και δίχως το παραμικρό σχόλιο τη σπουδαία δουλιά του Μεν. Καραμαγγιώλη. Και το παραμικρό σ” αυτή τη δουλιά ήταν δουλεμένο με αληθινό μεράκι. Κι αυτό πέρασε στο κοινό που χειροκροτούσε και φώναζε για ώρα πολλή: μπράβο…


Β. ΜΠΟΥΖΙΩΤΗΣ

Εφ. «ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ», 5-10-89

«Διαδρομή στο μωσαϊκό ζωής ενός λαού»

 

Η ιστορική διαδρομή ενός λαού μέσα στο χρόνο, ο ακατέργαστος λυρισμός του λόγου του, τα πράγματα και φανταστικά είδωλα που τον συνοδεύουν και η υπόγεια σύνδεσή του με το μύθο του, είναι τα κομμάτια που απαρτίζουν το έξοχο ντοκυμαντέρ του Μ. Καραμαγγιώλη, που καταφέρνει από την αρχή να αιχμαλωτίσει τον θεατή χωρίς να του προσφέρει εύκολες εικόνες. Ο σκηνοθέτης ενορχηστρώνει και ελέγχει το λυρισμό της εικονοπλασίας του οδηγώντας τον σε περιπλάνηση μέσα στο χώρο και στον χρόνο. Επιδεικνύει μια σημαντική δεξιοτεχνία στην ανίχνευση και την ανάδειξη εκείνων των υπόγειων λεπτομερειών που συνδέουν τα σύμβολα με την πραγματικότητα της ποίησης με τις πραγματολογικές αναφορές, την πολυδιάστατη σημασία της εικόνας με τη γοητεία του ίδιου του αντικειμένου του.


Λ. ΚΥΠΡΑΙΟΣ

Εφ. «ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ», 4-10-89

«Ντοκυμαντέρ-έκπληξη»

 

Δέν έχουμε συχνά την ευκαιρία να βλέπουμε τέτοιες δουλιές στον ελληνικό χώρο κι αυτό δίνει ακόμη μεγαλύτερη σημασία στο Ρόμ. Η εικόνα της ταινίας καταγράφει μ” ένα θαυμαστό τρόπο το μύθο της όπως περνάει μέσα από την ιστορία και τις αντιφάσεις της τσιγγάνικης ζωής.


Ν. Μανωλίτσης

Εφ. «ΜΕΣΗΜΒΡΙΝΗ«, 4-10-89

«Οι περιπέτειες του βλέμματος»

 

Ενα πολύ καλά και σωστά σκηνοθετημένο ντοκυμαντέρ που εντυπωσίασε. Η ταινία αποκολλάται από τις συμβάσεις και τα κλισέ του τηλεοπτικού ρεπορτάζ. Αποκτά σαφώς δραματουργικούς και μυθοπλαστικούς άξονες και μας οδηγεί σε άγνωστα ποιητικά και πνευματικά μονοπάτια. Η ευφορία και η ψυχαγωγία, η αναγωγή της ταινίας σε άλλους χώρους έρχεται από την εξαιρετική σκηνοθετική άποψη η οποία είναι μπολιασμένη με γνώση, οραματισμό και ποίηση. Οι καλές κατασκευαστικές αξίες και οι καλοί συντελεστές της μας έδωσαν την ευκαιρία να δούμε πως γίνεται ένα καλό ντοκυμαντέρ.


Α. ΔΕΡΜΕΤΖΟΓΛΟΥ

Εφ. «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ», 4-10-89

Το ντοκυμαντέρ του Καραμαγγιώλη απογειώνεται, γίνεται ονειρικό, καθώς ανακαλύπτει τον παγανιστικό χαρακτήρα μιάς ζωής άναρθρης, δεμένης με τη μοίρα αλλά πάντοτε περιπλανώμενης και πάντοτε βιωμένης μέσα από βασκανίες, ξόρκια και μία ευλαβική προσήλωση στην προφορική παράδοση. Οι τσιγγάνοι όπως μας τους παρουσίασε αυτό το δυναμικό και ταυτόχρονα βαθιά λυρικό ντοκυμαντέρ μας έδωσαν την ανάγλυφη εικόνα μιάς άγριας ομορφιάς, ενός λαού που επιβιώνει «λάθρα, εκτός των τειχών».


Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ

Εφ «ΑΥΓΗ», 4-10-89

Πολλά χειροκροτήματα για την ταινία ROM που προβλήθηκε την Τριτη το βράδυ στη γεμάτη αίθουσα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Γιά πολλή ώρα το κοινό επευφημούσε τον σκηνοθέτη Μενέλαο Καραμαγγιώλη και τους άλλους συντελεστές της ταινίας. Οι γνώμες του κόσμου στην έξοδο από την αίθουσα συμφωνούσαν πως το ROM ήταν ένα θαυμάσιο ντοκυμαντέρ.


Σ. Δεδεμάδη

Εφ «ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ«, 5-10-89

Το ROM ικανοποίησε όλους προχθές το βράδυ. Ο νεαρός σκηνοθέτης αρκετές φορές μπιζαρίστηκε και απέσπασε το χειροκρότημα του εξώστη και της πλατείας.


Μ. ΒΑΛΙΑΝΑΤΟΣ

Εφ «ΠΡΩΤΗ», 5-10-89

ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΕΙΣ